Evidencias de actividad humana durante el Holoceno en la cueva de Amutxate (Sierra de Aralar, Navarra) [Giza jardueraren aztarnak Holocenoan zehar Amutxate kobazuloan (Aralar Mendilerroa, Nafarroa)]

  • Andion Arteaga Brieba Centro Nacional de Investigación sobre la Evolución Humana (CENIEH) . Institut Català de Paleoecologia Humana i Evolució Social (IPHES-CERCA) [Espainia] https://orcid.org/0000-0001-7484-962X
  • Arturo Hermoso de Mendoza Grupo Espeleológico Satorrak [Espainia]
  • Teresa Lacosta Arqueóloga independiente [Espainia]
  • Miguel Soares-Remiseiro 5. Interdisciplinary Centre for Archaeology and the Evolution of Human Behaviour (ICArEHB), Universidade do Algarve [Portugal] https://orcid.org/0000-0002-0256-2221
  • Jesús García Gazólaz Servicio de Patrimonio Histórico del Gobierno de Navarra [Espainia]
  • Mikel Arlegi Histoire Naturelle des Humanités Préhistoriques (HNHP, UMR 7194), PaleoFED, MNHN/CNRS/UPVD, Musée de l'Homme. McDonald Institute for Archaeological Research, University of Cambridge. [Frantzia]
Gako-hitzak: Aralar Mendilerroa, Holocenoa, zundaketa arkeologikoak, Amutxate

Laburpena

Amutxate kobazuloan (Aralar Mendilerroa, Nafarroa) egindako indusketa arkeologikoaren emaitzak aurkezten dira, haren potentzial arkeologikoa eta paleoingurumenekoa ebaluatzeko helburuarekin. Bi zundaketa esploratzaile egin dira, eta kobazuloaren barruan bi ingurune sedimentario bereizi dokumentatu dira. Berreskuratutako erregistroan fauna-aztarnak topatu dira –batez ere suido eta ardikapridoenak, batzuk gizakiaren eraldaketekin eta haragijaleek egindako aztarnekin–, baita material arkeologikoak ere, horien artean giza ekarpeneko errekarri bat eta eskuz egindako zeramikazko zati bat nabarmenduz. Emaitzek Holocenoan zehar izandako okupazio puntualak eta azken garaietan artzaintzarekin lotutako kobazuloaren erabilera errepikakorra iradokitzen dituzte, Aralar mendilerroko baliabideen ustiapen eta kudeaketa dinamikekin lotuta.

Estatistikak

0
##plugins.generic.usageStats.noStats##

Erreferentziak

Arlegi, M., Rios-Garaizar, J., Rodríguez-Hidalgo, A., López-Horgue, M. A. & Gómez-Olivencia, A. (2018). Koskobilo (Olazti, Nafarroa): nuevos hallazgos y revisión de las colecciones. Munibe (Antropologia-Arkeologia), 69, 21-41.

Arlegi, M., Arteaga-Brieba, A., Alonso-Llamazares, C., Arriolabengoa, M., Burguet-Coca, A., Cubas, M., del Cojo, F., Fernández-García, M., Gómez-Olivencia, A., Hermoso de Mendoza, A., Morales, J. I., Ollé, A., Pablos, A., Pantoja-Pérez, A., Rios-Garaizar, J., Rodríguez-Almagro, M., Rodríguez-Hidalgo, A., Sala, N., Santamaría-Diaz, U., Soares-Remiseiro, M., Val-Peón, C., Vigiola-Toña, I. & Villalba de Albarado, M. (2024). Intervenciones arqueológicas en el yacimiento de Abauntz, Arraitz-Orkin, Valle de Ultzama, campañas de 2022 y 2023. Trabajos de Arqueología Navarra, 35, 307-315. https://doi.org/10.35462/tan35.20

Arteaga-Brieba, A., Arlegi, M., Alonso-Llamazares, C., Arriolabengoa, M., Burguet-Coca, A., Cubas, M., del Cojo, F., Fernández-García, M., Gómez-Olivencia, A., Hermoso de Mendoza, A., López-Polín, L., Morales, J. I., Ollé, A., Pablos, A., Pantoja-Pérez, A., Rico Berrueta, A., Rios Garaizar, J., Rodríguez-Almagro, M., Rodríguez-Hidalgo, A., Sala, N., Santamaría-Díaz, U., Soares-Remiseiro, M., Val-Peón, C. & Villalba de Alvarado, M. (2025). Intervención arqueológica en la cueva de Abauntz (Arraitz-Orkin). Resumen de la campaña 2024 y nuevas dataciones. Trabajos de Arqueología Navarra, 36, 237-245. https://doi.org/10.35462/tan36.7

Barandiarán, I. & Vallespí, E. (1984). Prehistoria de Navarra. Diputación Foral de Navarra.

Barrero Hidalgo, B., Gaztelu Iraundegi, I., Martínez Manteca, A., Mercader Mendiburu, G., Millán San Emeterio, L., Tamayo Cervigon, M. & Txintxurreta Díaz, I. (2005). Catálogo de monumentos megalíticos en Navarra. Cuadernos de Arqueología Universidad de Navarra, 13, 11-86.

Beguiristain Gurpide, M. A. (2000). Paleolítico medio en Navarra, nuevos datos para una síntesis. SPAL, 9, 209-224. https://doi.org/10.12795/spal.2000.i9.11

Galán, C. (2004): Espeleología física del karst de Aralar. Una visión global de sus principales cavidades y sistemas subterráneos. Sociedad de Ciencias de Aranzadi.

Gómez-Olivencia, A., Arlegi, M., Arceredillo, D., Delson, E., Sanchis, A., Núñez-Lahuerta, C., Fernández-García, M., Villalba de Alvarado, M., Galán, J., Pablos, A., Rodríguez-Hidalgo, A., López-Horgue, M.A., Rodríguez-Almagro, M., Martínez-Pillado, V., Rios-Garaizar, J. & van der Made, J. (2020). The Koskobilo (Olazti, Navarre, Northern Iberian Peninsula) paleontological collection: new insights for the Middle and Late Pleistocene in Western Pyrenees. Quaternary International. https://doi.org/10.1016/j.quaint.2020.06.005

Hermoso de Mendoza, A., Abendaño, V., Calvo, J. I. & Los Arcos, K. (2007). Exploraciones en el sinclinal central de Aralar. Karaitza, 15, 24-41.

Mazo, C., Utrilla, M. P., Blasco, F., Mandado, J., Torres, T., Ortiz, E. & Rink, W. J. (2011-2012). El nivel musteriense de la cueva de Abauntz (Arraitz, Navarra) y su aportación al debate «Vasconiense». Mainake, XXXIII, 187-214.

Ruiz-Gonzalez, D., Granizo Candelas, O., Ochoa Fraile, B., Aiestaran, M. & Agirre Mauleón, J. (2025). Koskobilo II (Olazti), intervenciones arqueológicas de 2024. Trabajos de Arqueología Navarra, 36, 247-257. https://doi.org/10.35462/tan36.8

Tarriño, A. & Normand, C. (2002). Procedencia de los restos líticos en el Auriñaciense antiguo (C 4b1) de Isturitz (Pyrénées-Atlantiques, Francia). Espacio Tiempo y Forma. Serie I, Prehistoria y Arqueología, 15. https://doi.org/10.5944/etfi.15.2002.4741

Tarriño, A., Muñoz-Fernández, E., Elorrieta Baigorri, I., Normand, C., Rasines del río, P., García-Rojas, M. & Pérez-Bartolome, M. (2016). El sílex en la cuenca Vasco-Cantábrica y el Pirineo Occidental: materia prima lítica en la prehistoria. Cuadernos de Prehistoria y Arqueología de la Universidad de Granada, 26, 191-228.

Torres, T. (2014). La Historia del oso de las Cavernas: Vida y Muerte de un Animal Desaparecido. Nuevas aportaciones de la excavación de la cueva de Amutxate (Aralar, Navarra). Escuela Técnica Superior de Ingenieros de Minas. Madrid.

Torres, T., Ortiz, J. E., Cobo, R., de Hoz, P., García-Redondo, A. & Grün, R. (2007). Hominid exploitation of the environment and cave bear populations. The case of Ursus spelaeus Rosenmüller-Heinroth in Amutxate cave (Aralar, Navarra-Spain). Journal of Human Evolution, 52(1), 1-15. https://doi.org/10.1016/j.jhevol.2006.07.013

Argitaratuta
2026-05-06