Gazteen hizkuntza hautuak eta euskararen erabilera ahozko komunikazioan: Durangoko kale-inguruneko azterketa [Las elecciones lingüísticas de la juventud y el uso del euskera en la comunicación oral: un estudio en el entorno callejero de Durango]
Resumen
El comportamiento lingüístico y la comunicación oral de los jóvenes influyen en la transmisión del idioma. Este estudio busca comprender cómo es la comunicación oral en el entorno urbano de personas de entre 18 y 25 años en Durango. El objetivo es conocer el uso del euskera y los hábitos lingüísticos. Se basa en una metodología cuantitativa, ya que los datos se analizan mediante cuestionarios y el uso del idioma se analiza a través de mediciones en la calle. Los resultados reflejan una brecha entre la actitud y el uso del euskera entre los jóvenes. La clave está en reforzar la confianza, la facilidad comunicativa y los hábitos lingüísticos, impulsando espacios y entornos adecuados.
Estadísticas
Referencias
Aginagalde Lopez, A. (2021). Pantailak euskaraz: euskarazko ikus-entzunezkoen aldeko ekimena. In L. Mimenza Castillo & H. Castro Egia (arg.), Behategia: Euskal Hedabideen Urtekaria 2021: Erronkaz betetako zerumuga begi bistan (85.-95. or.). Euskal Hedabideen Behategia.
Aiestaran, M. (2024). Beasaingo gazte-hizkera aztergai: testuinguruaren eragina kode-alternantzian. Euskera, 69(1), 11-47. https://doi.org/10.59866/eia.v1i69.272
Alcaraz Andreu, C. (2007). Motivación y edad: dos factores clave en el aprendizaje de la expresión oral. In Las destrezas orales en la enseñanza del español L2-LE: XVII Congreso Internacional de la Asociación del Español como Lengua Extranjera (ASELE), Logroño, 27-30 de septiembre de 2006 (205.- 216. or.). Universidad de La Rioja.
Altuna, O. & Iñarra, M. (2017). Euskararen ahozko kale-erabilera: erronkak (Euskara biziberritzeko jardunaldia). Euskera, 62(2), 407-438. https://doi.org/10.59866/eia.v2i61.115
Alvira, F.R. (2011). La encuesta: una perspectiva general metodológica (2. ed.). Centro de Investigaciones Sociológicas. https://doi.org/10.5477/cis/cm.35.122
Amonarriz, K. (2008). Gazte hizkerak-hizkera gazteak. Soziolinguistika Klusterra.
Amonarriz, K. (2018). Arnasguneak: zer ziren, zer dira eta zer izango ote dira? Bat: Soziolinguistika aldizkaria, 110, 81-94.
Artetxe, M. (2023). Hizkuntza-ideologiak. Euskararen biziberritzean eragiteko analisi-tresna. Fontes Linguae Vasconum, 136, 457-482. https://doi.org/10.35462/flv136.8
Artetxe, M., Bereziartua, G. & Burreso, N. (2024). Ahozko hizkera informalerako gaitasuna eta harreman-sare informaletako hizkuntza-erabilira: Azterketa kuantitatibo bat unibertsitateko gazteen testuinguruan. Euskera, 69(1), 49-78. https://doi.org/10.59866/eia.v1i69.274
Barandiaran, X. (2021). Euskara eta euskal komunitatearen etorkizuna. Hermes: Pentsamendu eta Historia aldizkaria, 69, 6-11.
Basauri, J. & Otaegi, I. (2024). Adierazkortasuna euskaraz lantzeko proposamen didaktikoa: imitazio-jolasak. (2024). Euskera, 69(1), 79-115. https://doi.org/10.59866/eia.v1i69.275
Berasategi, N., Goirigolzarri, J., Manterola, I., Salces, G. & Landabidea, X. (2015). Euskararen hiztun eta erabiltzaile berriak: Normalizaziorako gakoak. Bat Soziolinguistika Aldizkaria, 96(3), 139-175.
Berbaro Elkartea. (d.g.). Zer egiten dugu. https://www.berbaro.eus/berbaro-elkartea/zer-egiten-dugu/
Bracamonte, R. (2015). La observación participante como técnica de recolección de información de la investigación etnográfica. Arjé, 9(17), 132-139.
Briceño, C.E. (2024). Explorando fronteras lingüísticas y culturales: perspectivas estudiantiles sobre estereotipos de género en la selección de idiomas. In L. Rangel Bernal (koord.), Estudios sobre educación sexual, género y diversidad sexoafectiva en el contexto educativo. (197.-210.or.). Religación Press. http://doi.org/10.46652/religacionpress.198.c331
Du, W. 杜 雯 (2020). Las lenguas minoritarias de China: consideraciones desde la perspectiva ecolingüística. Círculo de Lingüística Aplicada a la Comunicación, 82, 107-118. https://dx.doi.org/10.5209/clac.67934
Elordui, A. & Aiestaran, J. (2022). Basque in Instagram: A scalar approach to vernacularisation and normativity. Journal of Sociolinguistics, 26(4), 505-524. https://doi.org/10.1111/josl.12564
Erriondo, L. (2023). Hizkuntza eta eskola. Bat: Soziolinguistika Aldizkaria, 49, 173- 177.
Eusko Jaurlaritza. (2018). Eusko Jaurlaritzan euskararen erabilera normalizatzeko irizpide orokorrak eta plan nagusia: VI. plangintzaldia (2018-2022) (1. arg.). Eusko Jaurlaritza.
Eusko Jaurlaritza. (2021). Euskararen ingurune digitala: Gomendioak 2021-2024. Eusko Jaurlaritza.
Eusko Jaurlaritza. (2024). VII. Encuesta sociolingüística 2021. Eusko Jaurlaritza. https://www.euskadi.eus/contenidos/informacion/eas_ikerketak/es_def/adjuntos/VII_Encuesta_sociolinguistica_2021.pdf
Eustat. (2021). Durangoko datu estatistikoak. https://es.eustat.eus/municipal/datos_estadisticos/durango.html
Fasya, M. & Sari, D.G. (2021). Sociocultural factors that determine language choice in a multilingual society: Sociolinguistic study at Tanjungsari Market, Sumedang Regency. In Proceedings of the Fifth International Conference on Language, Literature, Culture, and Education (ICOLLITE 2021). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/assehr.k.211119.064
Garcia-Azkoaga, I.M. (2015). Ahozko euskara, ikerketarako unibertsoa. Bat: Soziolinguistika Aldizkaria, 96(3), 11-27.
Garzia, J. (2018). Euskararen erabileraren gakoak egoera informaletan eta gazteen artean. Hermes: Pentsamendu eta Historia Aldizkaria, 60, 54-60.
Gaspar, A. (2024). Kontzientzia metalinguistikoa eta eleaniztasuna: berrikusketa bibliografiko bat. Fontes Linguae Vasconum, 138, 649-676. https://doi.org/10.35462/flv138.9
Gawinkowska, M., Paradowski, M.B. & Bilewicz, M. (2013). Second language as an exemptor from sociocultural norms. Emotion-related language choice revisited. PLoS ONE, 8(12), e81225. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0081225
Goirigolzarri, J. (2021). Gazteak eta euskara pandemia garaian. In Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Saila (koord.), Gazteak eta pandemia: Adituen begiradak (1. arg.) (72.-75. or.). Eusko Jaurlaritza.
Guenetxea, J. (2017). Durangoko euskararen kale erabilera % 22,7koa da. Anboto. https://anboto.org/durango/1513177340154-durangoko-euskararen-kale-erabilera-227koa-da
Guirado, O. (2025). Arikala: aisialdi antolatua eta euskararen hizkera informalaren lanketa hezkuntza-testuinguru formalean. Euskera, 70(2), 81-123. https://doi.org/10.59866/eia.v2025i10.304
Guirado, O. & Santos, A. (2024). Komunikazio-antsietatea, hezkuntza formala eta euskarazko hizkera informalaren ikas-irakaskuntza. Fontes Linguae Vasconum, 138, 587-616. https://doi.org/10.35462/flv138.7
Gutierrez Brito, J. (2008). Dinámica del grupo de discusión (Cuadernos Metodológicos, 41). Centro de Investigaciones Sociológicas. https://doi.org/10.5477/cis/cm.41.142
Hernández, J.M. & Altuna Ramírez, J.A. (2021a). Communities of practice and adolescent speakers in the Basque Country: Research and transformation face-to-face. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 43(1), 32-42. https://doi.org/10.1080/01434632.2021.1998078
Hernández, J.M. & Altuna Ramirez, J. (2021b). Gazteak eta euskararen erabilera: egin gabeko galderak. Euskera, 65(2), 445-479. https://doi.org/10.59866/eia.v2i65.34
Hueso, A. & Cascant, M.J. (2012). Metodología y técnicas cuantitativas de investigación (Cuadernos docentes en procesos de desarrollo, 1). Universitat Politècnica de València.
Igartzabal, I. (2015). Jarreretatik portaerak ulertu nahian. Bat: Soziolinguistika Aldizkaria, 97(4), 121-138.
Iurrebaso, I. (2012). Euskararen erabilera zertan den. Premiazko diagnostiko bat datuen argitan. Bat: Soziolinguistika Aldizkaria, 84, 103-120.
Iurrebaso, I. (2021). Euskarazko hizkuntza-gaitasuna eta erabilera: Zer dago indartsuen? ¿Zer ahulen?. Hermes: Pentsamendu eta Historia Aldizkaria, 68, 1-15.
Iurrebaso, I. (2023). Hizkuntza gutxituen jarraipena, ordezkapena eta indarberritzea neurtzeko demolinguistikazko tresna metodologikoak garatzen: Euskal Herrirako aplikazio praktikoa [Doktore-tesia, Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU)]. ADDI. http://hdl.handle.net/10810/60061
Juaristi, P. (2003). Gizarte ikerketarako teknikak: Teoria eta adibideak. EHU.
Kircher, R., Kutlu, E. & Vellinga, M. (2024). Promoting minority language use to foster revitalisation: Insights from new speakers of West Frisian. Applied linguistics, 45(3), 514-532. https://doi.org/10.1093/applin/amad045
Lupyan, G. (2012). Linguistically modulated perception and cognition: The label-feedback hypothesis. Frontiers in Psychology, 3, 54. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2012.00054
Magallanes, Y.V., Donayre Vega, J.A., Gallegos Elías, W.H. & Maldonado Espinoza, H.E. (2022). El lenguaje en el contexto sociocultural, desde la perspectiva de Lev Vygotsky. Revista Internacional de Investigación en Ciencias Humanas, 32(2), 25-35. https://doi.org/10.22533/at.ed.55823222141010
Martín, M.C. (2004). Diseño y validación de cuestionarios. Matronas Profesión, 5(17), 23-29.
Matias, A. & Arranz, M. (2019). Euskararen arauak eta erabilerak arlo juridikoan: Euskara bizirik, euskaldun guztion ahaleginaren ondorio. Zuzenbidea Ikasten: Irakaskuntzarako Aldizkaria, 11, 1-10.
Monta, G.T. & León, M.V. (2025). La influencia de las redes sociales en la selección semántica en la producción textual de los estudiantes de bachillerato. Ciencia y Educación, 6(4), 136-15. https://doi.org/10.5281/zenodo.15341125
Natsir, M., Harahap, N.H. & Khairani, R. (2025). The role of language in shaping human thought: A study of the Sapir-Whorf hypothesis. Journal of Learning and Teaching, 2(1), 22-29. https://doi.org/10.70692/2rcams09
Niskavaara, J. (2025). Beyond words: language choice as a symbol of international identity in small firm internationalization. Cross Cultural & Strategic Management, online first, 1-24. https://doi.org/10.1108/CCSM-10-2024-0261
Peace-Hughes, T. (2022). Minority language education: Reconciling the tensions of language revitalisation and the benefits of bilingualism. Children & Society, 36(3), 336-353. https://doi.org/10.1111/chso.12537
Pérez, M. & Munarriz-Ibarrola, A. (2024). Euskaldunen euskara-gaitasunaren eragina euskara-gaztelania kode-alternantziaren erabileran. Euskera, 69(2), 187- 219. https://doi.org/10.59866/eia.v69i2.286
Pu, L., Kiselev, S. & Xiao, N. (2025). Language and cognitive function in children: A narrative review of neural, behavioral, and developmental evidence. Frontiers in Psychology, 16. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1666719
Salas, J. (2017). Factores que influyen en la creación y utilización de la jerga adolescente en tres colegios de la zona de Puntarenas. Káñina, 41(2), 183-200. https://doi.org/10.15517/rk.v41i2.30483
Seydi, O. (2024). El panorama sociolingüístico actual en Senegal: interacciones y regulaciones desde la perspectiva ecolingüística. Revista Española de Lingüística, 54(1), 133-144. https://doi.org/10.31810/rsel.54.1.5
Soziolinguistika Klusterra. (2017). Durango: 2017ko hizkuntza-erabileraren kale-neurketa. Soziolinguistika Klusterra.
Soziolinguistika Klusterra. (2020). Gazteak euskararen eszenatokian: Erabileraren auzia (J. M. Hernández García [zuz.]). Soziolinguistika Klusterra.
Soziolinguistika Klusterra. (2021). Hizkuntzen erabileraren kale neurketa. Euskal Herria, 2021: Txosten teknikoa. Soziolinguistika Klusterra.
Soziolinguistika Klusterra. (2022). Hizkuntzen erabileraren kale neurketa: Euskal Herria, 2021. Txosten teknikoa. Soziolinguistika Klusterra.
Tang, F. & Calafato, R. (2025). Family language policy: the impact of multilingual experiences at university and language practices at home. International Journal of Bilingual Education and Bilingualism, 28(1), 92-107. https://doi.org/10.1080/13670050.2024.2409114
Urizar, A. (2021). Euskararen biziberritze-prozesua eta hezkuntza: COVID-19ak azaleratutako beharrak aletzen. Hermes: Pentsamendu eta Historia Aldizkaria, 69, 60-65.
Waliño, J. (2019). Euskararen bizitasun digitala: Eskaintza eta eskaria aztergai. Hermes: Pentsamendu eta Historia Aldizkaria, 63, 26-28.
Zabrodskaja, A., Meir, N., Karpava, S., Ringblom, N. & Ritter, A. (2023). Políticas lingüísticas familiares de familias multilingües durante la pandemia de COVID-19: Evidencia de Chipre, Estonia, Alemania, Israel y Suecia. Languages, 8(4), 263. https://doi.org/10.3390/languages8040263
Zalbide, M. (2018). Arnasguneak: Etorkizuneko erronkak. Bat: Soziolinguistika Aldizkaria, 110(1), 11-78. Andoain: Soziolinguistika Klusterra.
Zulaika, E. (2019). Kode-aldaketaren tipologia euskal gazteen txatetan. Fontes Linguae Vasconum, 128, 339-357. https://doi.org/10.35462/FLV128.1
Derechos de autor 2026 Ane Gabikagogeaskoa Pagonabarraga, Asier Romero Andonegi, Mari Mar Boillos Pereira

Esta obra está bajo licencia internacional Creative Commons Reconocimiento-NoComercial 4.0.



