Hizkuntza-errutinak: euskarazko ahozko oinarrizko komunikazioan trebatzeko ibilbidea [Rutinas lingüísticas: itinerario para profundizar en la comunicación oral básica del euskera]
Resumen
Este estudio se ha realizado entre Soziolinguistika Klusterra y Mondragon Unibertsitatea. En 2017 comenzó el proyecto Berba-lapiko, en el cual se han creado las rutinas lingüísticas, una metodología que tiene como objetivo mejorar la competencia comunicativa oral del alumnado y la motivación del euskera. En este artículo se presentarán sus principios y características, así como los resultados de una experiencia en la fase inicial. Esta metodología se ha aplicado en un centro situado en la segunda zona sociolingüística y los resultados han evidenciado una significativa mejora en la complejidad y fluidez lingüística entre el pre-texto y post-texto de los alumnos.
Estadísticas
Referencias
Alonso, I. & Azpeitia, A. (2023). Matematikaren eta euskararen trataera integrala: zein elkarrekintza didaktiko dira lagungarri arloko ikaskuntzan sakontzeko? Ikastorratza, e-Revista de Didáctica, 31, 115-145. https://doi.org/10.37261/31_alea/5
Alonso, I. & Bidegain, E. (2023). Euskararen eta euskal kulturaren irakaskuntzarako gako batzuk. Erria, 11, 32-27.
Amorrortu, E., Ortega, A. & Goirigolzarri, J. (2017). Euskararen hiztun aktibo bihurtzeko gakoak, BAT Soziolinguistika Aldizkaria, 104(3), 11-49.
Arias-Hermoso, R. & Imaz, A. (2023). Exploring multilingual writers in secondary education: insights from a trilingual corpus. European Journal of Applied Linguistics, 12(2), 1-26. https://doi.org/10.1515/eujal-2023-0022
Bain, D. (1994). Problemas psicopedagógicos de la lengua oral: las lecciones de una experiencia. Comunicación, Lenguaje y Educación, 23, 91-115.
Blanco, J.A. (2007). Bilingüismo: la lengua materna ante la globalización. Gist: Education and Learning Research Journal, 2, 39-48.
Bruner, J.S. (1978). The role of dialogue in language acquisition. In A. Sinclair, R.J. Jarvelle & W.J.M. Levelt (arg.), The child’s concept of language. Springer-Verlag.
Bruner, J.S. (1984). Acción, pensamiento y lenguaje (compilación de José Luis Linaza). Alianza Editorial.
Bruner, J.S. (1986). El habla del niño: aprendiendo a usar el lenguaje. Paidós.
Bulté, B. & Housen, A. (2012). Defining and operationalising L2 complexity. In A. Housen, F. Kuiken & I. Vedder (arg.), Dimensions of L2 performance and proficiency: complexity, accuracy and fluency in SLA (50.-68. or.). John Benjamins. https://doi.org/10.1075/lllt.32.02bul
Cenoz, J. & Gorter, D. (2017). Minority languages and sustainable translanguaging: Threat or opportunity? Journal of Multilingual and Multicultural Development, 38(10), 901-912. https://doi.org/10.1080/01434632.2017.1284855
Diaz de Gereñu, L., Manterola, I. & García-Azkoaga, I. (2021). Euskara oinarri eta eleaniztasuna helburu: hizkuntzen garapena eta erabilera aztergai. UPV/EHU.
Dolz, J. (2006). Ez da nahikoa hizkuntza bat erabiltzea; mintzamenak irakasgaia ere izan beharko luke. In Eusko Ikaskuntzaren solasaldiak. https://www.eusko-ikaskuntza.eus/fr/solasaldiak/joaquim-dolz-mestre-hizkuntzen-didaktikan-eta-irakasleen-prestakuntzan-katedraduna-genevako-unibertsitatean-ez-da/ea-0352002001E/
Dolz, J. & Schneuwly, B. (1998). Pour un enseignement de l’oral. Initiation aux genres formels à l’école. ESF éditeur.
Dolz, J., Noverraz, M. & Schneuwly, B. (2010). Seqüencias didáticas para o oral e para a escrita: a presentaçao de um procedimento. In B. Schneuwly & J. Dolz, Géneros orais e escritos na escola (95.-128. or.). Mercado de Letras.
Dolz, J. & Mabillard J.-P. (2020). Enseigner la compréhension de l’oral : un projet d’ingénierie didactique. In J.-F. de Pietro, C. Fisher & R. Gagnon (arg.), L’oral aujourd’hui : perspectives didactiques (109.-130. or.). Presses Universitaires de Namur.
Dumais, C. (2013). Vers une progression des objets d’enseignement/apprentissage de l’oral qui s’appuie sur le développement des élèves. Enunciación, 18(1), 140-151. https://doi.org/10.14483/22486798.7489
Euskalgintzaren Kontseilua. (2021). Batuz aldatu: hizkuntza-politiketan eragiteko adostasun soziala. https://www.ehige.eus/wp-content/uploads/2021/06/BATUZ-ALDATU_EUS.pdf
Eusko Jaurlaritza. (2020). VI. Mapa Soziolinguistikoa 2016.
Eusko Jaurlaritza. (2023). 77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa, Oinarrizko Hezkuntzaren curriculuma zehaztu eta Euskal Autonomia Erkidegoan ezartzekoa.
Eusko Jaurlaritza. (2023). VII. Inkesta Soziolinguistikoa 2021: Euskal Autonomia Erkidegoa.
Eusko Jaurlaritza. (2024). Aroa: euskara indarberritzeko eta euskaldunok ahalduntzeko marko estrategikoa.
Fallarino, N., Leite Méndez, A.E. & Cremades, R. (2020). Estudio de caso sobre el desarrollo de la competencia oral en Educación Infantil y Primaria en un centro público. Revista Complutense de Educación, 31(3), 319-328. https://doi.org/10.5209/rced.63349
Gagnon, R. & Dolz, J. (2016). Enseigner l’oral en classes hétérogènes : quelle ingénierie didactique ? Les dossiers des sciences de l’éducation, 136, 109-130. https://doi.org/10.4000/dse.1405
García, L. & Arratibel, N. & Azpeitia, A. (2022). Hizkuntza tutoretza HUHEZIn: hezkuntza graduetako ikasle eta tutoreen ebaluazioa. In B. Muguruza & I. Epelde (arg.), Gazte eleaniztuna: mintzalari eta mintzagai (107.-126. or.). UPV/EHU.
García-Azkoaga, I. & Zabala, J. (2015). Plurilingüismo e interacción en la escuela: nuevas herramientas para un análisis sociolingüístico. In I. García-Azkoaga & I. Idiazabal (arg.), Para una ingenieria didactica de la educacion plurilingue (61.-78. or.). UPV/EHU.
García-Azkoaga, I., Zabala, J. & Bengoetxea, O. (2019). Ahozko euskararen erabilera eskolan: gako zenbait irakasleen prestakuntzarako. In Fontes Linguae Vasconum 50 urte (267.-282. or.). Nafarroako Gobernua. https://doi.org/10.35462/fontes50urte.17
Gartzia, J. (2008). Ahozko komunikazio gaitasuna lantzeko eskuliburua. Alberdania.
Gartziarena, M. (2024). Etorkizuneko irakasleak eta euskara: identitate eta ikuspegi linguistikoak. Fontes Linguae Vasconum, 137, 111-135. https://doi.org/10.35462/flv137.5
Genesee, F. (1987). Learning through two languages: studies of immersion and bilingual education. Newbury House Publishers.
Guillemin S. & Ticon, J. (2020). Quelles pratiques de l’enseignement de l’oral au secondaire dans le canton de Vaud ? In J.-F. de Pietro, C. Fisher & R. Gagnon (arg.), L’oral aujourd’hui : perspectives didactiques (89.-108. or.). Presses Universitaires de Namur.
Housen, A. & Kuiken, F. (2009). Complexity, accuracy, and fluency in second language acquisition. Applied Linguistics, 30(4), 461-473. https://doi.org/10.1093/applin/amp048
Housen, A., Kuiken, F. & Vedder, I. (2012). Complexity, accuracy and fluency: Definitions, measurement and research. In Dimensions of L2 performance and proficiency: Complexity, accuracy and fluency in SLA (1.-20. or.). John Benjamins.
Howe, C., Hennessy, S., Mercer, N., Vrikki, M. & Wheatley, L. (2019). Teacher–student dialogue during classroom teaching: does it really impact on student outcomes? Journal of the Learning Sciences, 28(4/5), 462-512. https://doi.org/10.1080/10508406.2019.1573730
Huarte, M. & Ozerinjauregi, J. (2012). Interakzioaren garrantzia euskararen sarrera goiztiarrean. In Mendebalde Kultur Alkartearen XVI. Jardunaldiak: Hizkuntzaz Jabetzen (0-6) (183.-208. or.). Mendebalde.
ISEI-IVEI. (2023). 2018-2022 Ebaluazio diagnostikoa: etapa amaierako txosten exekutiboa. Eusko Jaurlaritza.
Iurrebaso, I. (2021). Euskarazko hizkuntza gaitasuna eta erabilera: zer dago indartsuen? Zer ahulen? Hermes, 69, 24-38.
Iurrebaso, I. (2023). Hizkuntza gutxituen jarraipena, ordezkapena eta indarberritzea neurtzeko demolinguistikazko tresna metodologikoak garatzen. Euskal Herrirako aplikazio praktikoa [Doktore-tesia, UPV/EHU]. ADDI. https://addi.ehu.es/handle/10810/60061
Jauregi, P. (2020). Aldahitz ikerketa: uler-saioak metodologia. Soziolinguistika Klusterra.
Kormos, J. (2011). Task complexity and linguistic and discourse features of narrative writing performance. Journal of Second Language Writing, 20(2), 148-161. https://doi.org/10.1016/j.jsw.2011.02.001
Krashen, S.D. (1981). Second language acquisition and second language learning. Pergamon Press Inc.
Larringan, L.M. & Idiazabal, I. (2012). Sekuentzia didaktikoa: ekintza didaktikoaren zutabe eta ardatz minimoki fidagarria. Ikastaria, 18, 13-44.
Larsen-Freeman, D. (2006). The emergence of complexity, fluency, and accuracy in the oral and written production of five Chinese learners of English. Applied Linguistics, 27(4), 590-619. https://doi.org/10.1093/applin/aml029
Larsen-Freeman, D. (2009). Adjusting expectations: the study of complexity, accuracy, and fluency in second language acquisition. Applied Linguistics, 30(4), 579-589. https://doi.org/10.1093/applin/amp043
Mahan, K.R. (2020). Teaching Content and Language Integrated Learning (CLIL): classroom practices and student perspectives in three Norwegian classrooms [Doktore-tesia, University of South-Eastern Norway]. USN. https://hdl.handle.net/11250/2654544
Manterola, I. (2024). Hacia una revisión del estatus didáctico del castellano en los dispositivos plurilingües para la escolarización en euskera. In A. Bier & D. Lasagabaster (arg.), El fomento del multilingüismo en contextos con lenguas minorizadas (85.-107. or.). UPV/EHU.
Mavrou, I. (2016). Complejidad, precisión, fluidez y léxico: una revisión. Moderna Sprak, 1, 49-69. https://doi.org/10.58221/mosp.v110i1.7894
Ortega, L. (2003). Syntactic complexity measures and their relationship to L2 proficiency: a research synthesis of college-level L2 writing. Applied Linguistics, 24(4), 492-518. https://doi.org/10.1093/applin/24.4.492
Ortega, A. (2017). Gazteen hiztun-profil berriak eta ideologia berriak. In J. Goirigolzarri, X. Landabidea & I. Manterola (arg.), Euskararen biziberritzea: marko, diskurtso eta praktika berriak birpentsatzen (79.-100. or.). UEU.
Ortega, A. & Manterola, I. (2022). 40 años de revitalización del euskera: investigación y cultura lingüística. In E. Eggert & B. Peter (arg.), Kultur(en) der regionalen Mehrsprachigkeit / Culture(s) du plurilinguisme régional / Cultura(s) del plurilingüismo regional: Kontrastive Betrachtung und Methoden ihrer Untersuchung und Bewertung (267.-307. or.). Peter Lang.
Palloti, G. (2009). CAF: defining, refining and differentiating constructs. Applied Linguistics, 30(4), 590-601. https://doi.org/10.1093/applin/amp045
Perez Lizarralde, K. (2014). Irakasleen prestakuntza ahozko hizkuntzaren lanketa eskolan sustatzeko: praktika gogoetatsuan oinarritutako prozesu baten azterketa [Doktore-tesia, Mondragon Unibertsitatea]. Ebiltegia. https://doi.org/10.48764/s421-5f82
Perez, K., Azpeitia, A. & Ozaeta, A. (2021). Irakasleen prestakuntza gogoetatsua, hezkuntza berritzeko giltza. Mondragon Unibertsitatea.
Rodriguez Buitrago, A.G. & Sandoval-Estupiñán, L. (2022). El valor de la confianza en la escuela. Revista de Investigación en Educación, 20(1), 40-57. https://doi.org/10.35869/reined.v20i1.3966
Ruiz Bikandi, U. (1990). La segunda lengua en el preescolar: una propuesta de diseño. Comunicación, Lenguaje y Educación, 5, 57-68. https://doi.org/10.1080/02147033.1990.10820920
Ruiz Bikandi, U. (2010) Bigarren hizkuntzaren didaktika Haur eta Lehen Hezkuntzan. UPV/EHU.
Ruiz Bikandi, U. & Camps, A. (2007). Corrientes en investigación educativa y formación del profesorado: una visión de conjunto. Cultura y Educación, 19(2), 105-122. https://doi.org/10.1174/113564007780961606
Sainz Osinaga, M., Garro, E., Ozaeta, A., Azpeitia, A. & Alonso, I. (2012). Debate soziozientifikoa herritar kritikoa formatzeko lanabes: Sekuentzia Didaktiko baten proposamena. Ikastaria, 18, 153-178.
Sarasua, J. (2013). Hiztunpolisa: euskaltasunaren norabideaz apunteak. Pamiela.
Sénéchal, K. (2020). Quels obstacles à la mise en œuvre de séquences didactiques destinées à l’enseignement de l’oral ? In J.-F. de Pietro, C. Fisher & R. Gagnon (arg.), L’oral aujourd’hui : perspectives didactiques (131.-149. or.). Presses Universitaires de Namur.
Skehan, P. & Foster, P. (2001). Cognition and tasks. In P. Robinson (arg.), Cognition and second languages instruction (181.-205. or.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139524780.009
Sotillo, S.M. (2000). Discours functions and syntactic complexity in synchronous and asynchronous communication. Language Learning & Technology, 4(1), 82-119. https://doi.org/10.64152/10125/25088
Vygotsky, L. (1977). Pensamiento y lenguaje. La Pléyade.
Wells, G. (1988). Aprender a leer y escribir. Laia.
Wolfe-Quintero, K., Shunji, I. & Hae-Young, K. (1998). Second language development in writing: measures of fluency, accuracy, and complexity. University of Hawaii Press.
Zabala, J. (2018). Ahozko komunikazioa irakastea: norabide bat ahozko hizkuntzaren argitan. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzua.
Zabalza, M.A. (2010). Didáctica de la Educación Infantil. Narcea. (Jatorrizko obra 1987an argitaratua)
Zalbide, M. (1998). Normalización lingüística y escolaridad: un informe desde la sala de máquinas. Revista Internacional de los Estudios Vascos, 43(2), 355-424.
Derechos de autor 2025 Agurtzane Azpeitia Eizagirre, Olatz Bengoetxea Manterola, Idurre Alonso Amezua

Esta obra está bajo licencia internacional Creative Commons Reconocimiento-NoComercial 4.0.



