Los afijos temporales vascos
Abstract
Originally, the Basque language only had two verb tenses, the present and the past. These were indicated by the infixes -a- and -e-, respectively. The infix -a- comes from the old Basque adverb *da = ‘now’, but only in the nominative 3rd person. The infix -e- does not come from substantives, but has its origin in the past and was later used to form some substantives. This is because the nominative and ergative 3rd person singular of the past was used as infinitive and not the other way round. The infix -n- was later added to the 1st and 2nd person inflections of the primitive past and, afterwards, the suffix -n was added to all the inflections. In order to distinguish it from the infinitive, the suffix -n was added again, this time with an epenthetic consonant, only to the nor structure and on the 3rd person singular nominative structure of transitive verbs, the first -n suffix disappearing between vowels. The Verbal Morphological Structure of all the other Basque verb tenses was formed from the primitive VMS of the present and the past by adding other modal affixes.
##about.statistics##
References
ALTUBE, Sebero, (1934), Observaciones al 'Tratado de morfología vasca' de Don R. M. de Azkue, Bermeo, Gaubeka, Bilbao, La Gran Enciclopedia Vasca, 1969, 2ª ed.
ANÓNIMO, (1596), Refranes y sentencias comunes en bascuence, declaradas en romance con números sobre cada palabra, para que se entiendan las dos lenguas, Pamplona, P. Porralis de Amberes. Repr. LAKARRA, Joseba Andoni, Refranes y Sentencias, (1596). Ikerketa eta edizioa, Bilbo, Euskaltzaindia, 1996.
AZKARATE, M. y ALTUNA, P., (2001), Euskal morfologiaren historia, Elkarlanean, Donostia.
AZKUE, R. M. de, (1905-1906), Diccionario vasco-español-francés, I-II, A. Mame, Bilbao / Tours, reproducido por La Gran Enciclopedia vasca, Bilbao, 1969, 2ª ed.; reproducido por Euskaltzaindia, Bilbao, 1984.
AZKUE, R. M. de, (1918), "Fonética vasca", 1. Congreso de estudios vascos, Oñate 1, pp. 456-480.
AZKUE, R. M. de, (1923-1925), "Morfología Vasca", Euskera, IV-VI, Bilbao, en Morfología Vasca (gramática básica dialectal del euskera), La Gran Enciclopedia Vasca , Bilbao, tomos I y II, 1969, 2ª ed.
AZKUE, R. M. de, (1930-1931), "Primer apéndice de morfología vasca (conjugación del verbo guipuzcoano)", Euskera, XII (pp. 87-206), XIV (pp. 197-223), Bilbao, en Morfología Vasca (gramática básica dialectal del euskera), La Gran Enciclopedia Vasca , Bilbao, tomo III, 1969, 2ª ed.
BÄHR, G., (1926-1935), "Estudio sobre el verbo guipuzcoano", Revista Internacional de Estudios Vascos, París-San Sebastián.
BARTOLI, Matteo, (1925), Introduzione alla neolinguistica. Principi, scopi, metodi, GinebraFlorencia.
BARTOLI, Matteo, (1945), Saggi di linguistica spaziale, Turín, Vincenzo Bona.
CAMINO, Iñaki (ed.), (1998), Nafarroako hizkerak. Nafarroako Euskal Dialektologiako Jardunaldietako Agiriak. Iruñea, 1997ko azaroa (24-28), Bilbo, Udako Euskal Unibertsitatea.
CASTAÑOS GARAY, Florentino, (1979ª), El euzkera y otras lenguas, Bilbao, Publicaciones de la Diputación Foral del Señorío de Vizcaya.
CASTAÑOS GARAY, Florentino, (1979b), La formación del plural en la lengua vasca, Bilbao, Publicaciones de la Diputación Foral del Señorío de Vizcaya.
COSERIU, Eugenio, (1977), El hombre y su lenguaje: estudios de teoría y metodología lingüística, Madrid, Gredos.
DÉCSY, Gyula, 1987, A select catalog of Language Universals, Bloomington (Indiana), Eurolingua.
DOMENE VERDÚ, J. F., (2005), Lingüística y matemáticas: El proceso de formación de la estructura morfológica verbal de la lengua vasca, tesis doctoral inédita defendida en la Universidad del País Vasco el 24-10-2005.
ECHAIDE, Ana Mª, (1974), "Ordenación cartográfica del Erizkizundia", Anuario del Seminario de Filología Vasca 'Julio de Urquijo', pp. 113-174.
ECHAIDE, Ana Mª, (1984), Erizkizundi Irukoitza, Bilbao, Euskaltzaindia-Academia de la Lengua Vasca, Iker 3.
EUSKALTZAINDIA, (1925-1930), "Erizkizundi irukoitza (Herriz-Herri)", Euskera, VI-XI; "Erizkizundi irukoitzari Bizkaiak erantzun diona", Euskera, VI (IV), (1925), pp. 16-36; VII (I), (1926), pp. 38-56; VII (II), (1926), pp. 45-59; XI, (1930), pp. 62-71.
EUSKALTZAINDIA, (1987), Euskal gramatika: lehen urratsak II, Bilbao, Euskaltzaindia.
GAMINDE, Iñaki, (1984), Aditza Bizkaieraz, 3 tomos, Iruñea, Udako Euskal Unibertsitatea.
GAMINDE, Iñaki, (1985), Aditza. Ipar eta Goi Nafarrera, 3 tomos, Iruñea, Udako Euskal Unibertsitatea.
GÓMEZ, R. y SAINZ, K., (1995), "On the origin of the finite forms of the Basque Verb", en https://doi.org/10.1075/cilt.131.10gom
J. I. HUALDE, J. A. LAKARRA y R. L. TRASK (ed.), Towards a History of the Basque Language, serie "Current issues in linguistic theory", vol. 131, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam/Filadelfia, pp. 235-273.
GORROCHATEGUI, Joaquín y LAKARRA, Joseba Adoni, (1996), "Nuevas aportaciones a la reconstrucción del Protovasco", en Francisco VILLAR & José ENCARNAÇAO (eds.), La Hispania prerromana (Actas del VI Coloquio sobre Lenguas y Culturas prerromanas de la Pe nínsula Ibérica, Coimbra, 13-15 de octubre de 1994), Salamanca, Universidad de Sala manca.
HEATH, Jeffrey, (1977), "Remarks on Basque verbal morphology", en W. A. DOUGLASS Jr., R. ETULAIN y W. H. JACOBSEN (eds.), Anglo-american contributions to Basque studies. Essays in honor of Jon Bilbao, Reno, University of Nevada, pp. 193-201.
HOCK, Hans Heinrich y JOSEPH, Brian D., (1996), Language History, Language Change and Language Relationship. An Introduction to Historical and Comparative Linguistics, BerlinNueva York, Mouton de Gruyter.
HUALDE, J. I.; LAKARRA, J. A. y TRASK, R. L. (eds.), (1995), Towards a History of the Basque Language, serie "Current issues in linguistic theory", vol. 131, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam/Filadelfia. https://doi.org/10.1075/cilt.131
HUALDE, J. I. y ORTIZ DE URBINA, J., (2003), A Grammar of Basque, Berlin-New York, Mouton de Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110895285
HUMBOLDT, Guillermo Von, (1821), "Examen sobre los aborígenes de España", en Revista Internacional de Estudios Vascos, XXV, pp. 477-5; XXVI, pp. 44-92 y 499-552, París-San Sebastián, 1934-1935, 2ª ed.
IRIGOIEN, Alfonso, (1997), Opera Selecta, Bilbao, Universidad de Deusto.
LAFON, R., (1943), Le système du verbe basque au XVIème siècle, 2 vols., Publications de l'Université de Bordeaux, 5. Bordeaux, Delmas. Reproducido por Elkar, Donostia-San Sebastián, 1980; Elkar, Donostia/Baiona, 1995.
LAFON, R., (1954), "Comportement syntaxique, structure et diathèse du verbe basque", Bulletin de la Société de Linguistique, 50, París, pp.190-220.
LAFON, R., (1955), "Remarques complémentaires sur la structure du verbe basque", Bulletin de la Société de Linguistique de Paris, 51, París, pp. 148-175.
LAKARRA, Joseba Andoni, (1996), Refranes y Sentencias, (1596). Ikerketa eta edizioa, Bilbo, Euskaltzaindia.
LECOMTE, Gérard y GHEDIRA, Ameur(1970), Méthode d'arabe littéral, Études Arabes et Islamiques, Paris, Éditions Klincksieck.
MICHELENA, L., (1954), "Nota sobre algunos pasajes de los Refranes y Sentencias de 1596", Boletín de la Sociedad Bascongada de los Amigos del País, 10, San Sebastián, pp. 191-199. Reproducido en MICHELENA, L., Sobre historia de la lengua vasca, Anuario del Seminario de Filología Vasca "Julio de Urquijo", 10, Donostia-San Sebastián, Diputación Foral de Guipúzcoa, II, 1988, pp. 792-798.
MICHELENA, L., (1961), Fonética histórica vasca, Diputación Foral de Guipúzcoa, Donostia-San Sebastián, 1977 (2ª ed.), 1985 (3ª ed.).
MICHELENA, L., (1964a), Textos arcaicos vascos, Madrid. Reproducido por Diputación Foral de Guipúzcoa, Anuario del Seminario de Filología Vasca 'Julio de Urquijo', 11, Donostia-San Sebastián, 1989.
MICHELENA, L., (1964b), Sobre el pasado de la lengua vasca, San Sebástian, Editorial Auñamendi. Reproducido en Sobre historia de la lengua vasca, Anuario del Seminario de Filología Vasca 'Julio de Urquijo', 10, Diputación Foral de Guipúzcoa, Donostia-San Sebastián, 1988.
MICHELENA, L., (1972), "Etimología y transformación", Homenaje a Antonio Tovar, pp. 301-317, Madrid.
MICHELENA, L., (1974), "El elemento latino-románico en la lengua vasca", Fontes Linguae Vasconun, VI, 17, Pamplona, pp. 183-209. Reproducido en MICHELENA, L., Palabras y textos, Universidad del País Vasco, Vitoria, 1987, pp. 195-219.
MICHELENA, L., (1977), "Notas sobre compuestos verbales vascos", Revista de Dialectología y Tradiciones Populares, 33, pp. 145-271. Reproducido en MICHELENA, L., Palabras y textos, Vitoria, Universidad del País Vasco, 1987, pp. 311-335.
MICHELENA, L., (1985), Lengua e historia, Paraninfo, Madrid.
MICHELENA, L., (1987), Palabras y textos, Universidad del País Vasco, Vitoria.
MICHELENA, L., (1988), Sobre historia de la lengua vasca, Anuario del Seminario de Filología Vasca 'Julio de Urquijo', 10, Diputación Foral de Guipúzcoa, Donostia-San Sebastián.
OREGI ARANBURU, Josu, (1974), "Euskal-aditzaz zenbait gogoeta", Fontes Linguae Vasconum, 17, Pamplona, pp. 265-283.
RIJK, Rudolf P. O. de, (1992), "'Nunc' Vasconice", Anuario del Seminario de Filología Vasca 'Julio de Urquijo', 26.3, Donostia-San Sebastián, Gipuzkoako Foru Aldundia-Diputación Foral de Guipúzcoa, pp. 695-724.
RIJK, Rudolf P. O. de, (1995), "'Nunc' in Old Basque", en J. I. HUALDE, J. A. LAKARRA y R. L. TRASK (eds.), Towards a History of the Basque Language, serie "Current issues in linguistic theory", vol. 131, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam/Filadelfia, pp. 295-311. https://doi.org/10.1075/cilt.131.12rij
SAPIR, E., (1921), El lenguaje, Madrid, Fondo de Cultura Económica, 1986 (11ª reimpresión de la 2ª ed. en español de 1954).
SCHUCHARDT, H., (1893), Baskische Studien über die Enststehung der Bezugsformen des baskischen Zeitworts, Wien, F. Tempsky
Denkschriften der K.K. Akademie der Wissenschaften 43, Wirklichen Mitglieder des Kais. Akademie der Wissenchaften, Wien. Reproducido por GOENAGA, A. (trad.), "Sobre la formación de las flexiones de relación del ver bo vasco", Boletín de la Real Sociedad Vascongada de Amigos del País, XXVIII, 2/3, París San Sebastián, 1972, pp. 217-337.
SCHUCHARDT, H., (1923), Primitiae Linguae Vasconum. Einführung ins Baskische, Universidad de Salamanca, Salamanca, 1947.
TOVAR, Antonio, (1946), "Una explicación del sufijo -en", Boletín de la Real Sociedad Vascongada de Amigos del País, II, París-San Sebastián, pp. 46-56.
TRASK, R. L., (1977), "Historical syntax and Basque verbal morphology: Two hypotheses", en W. A. DOUGLAS; R. W. ETULAIN y W.H. JACOBSEN (eds.), Anglo-American contributions to Basque stydies. Essays in honor of Jon Bilbao, Univiversity of Nevada, Reno, pp. 203-217.
TRASK, R. L., (1990), "The -n class of verbs in Basque", Transactions of the Philological Society, 88:1, pp. 111-128. https://doi.org/10.1111/j.1467-968X.1990.tb00633.x
TRASK, R. L., (1981), "Basque verbal morphology", Euskalarien Nazioarteko Jardunaldiak, Iker-1, Euskaltzaindia, Bilbao, pp. 285-306.
TRASK, R. L., (1995), "On the history of the non-finite verb forms in Basque", en J. I. HUALDE; J. A. LAKARRA y R. L. TRASK (eds.), Towards a History of the Basque Language, serie "Current issues in linguistic theory", vol. 131, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam/Filadelfia, pp. 207-234. https://doi.org/10.1075/cilt.131.09tra
TRASK, R. L., (1997), The History of Basque, London and New York, Routledge.
TXILLARDEGI [ÁLVAREZ EMPARANTZA, José L.] (dir.), (1983), Euskal Dialektologiaren Hastapenak, Iruñea-Pamplona, Udako Euskal Unibertsitatea.
VILLASANTE, Luis, (1981), Palabras vascas compuestas y derivadas, Oñate, 3ª ed.
YRÍZAR, P. de, (1981), Contribución a la dialectología de la lengua vasca, 2 tomos, Caja de Ahorros Provincial de Guipúzcoa, Donostia-San Sebastián.
ZUAZO, Koldo, (1989), "Arabako euskara", Anuario del Seminario de Filología Vasca 'Julio de Urquijo', XXIII, San Sebastián, Diputación Foral de Guipúzcoa, pp. 3-48.
ZUAZO, Koldo, (1998), "Nafarroako euskal hizkerak", en CAMINO, Iñaki (ed.), Nafarroako hizkerak. Nafarroako Euskal Dialektologiako Jardunaldietako Agiriak. Iruñea, 1997ko azaroa (24-28), Bilbo, Udako Euskal Unibertsitatea, pp. 1-22.
Copyright (c) 2007 José Fernando Domene Verdú

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.



