Tensión hacia el futuro: museos en el siglo XXI [Tentsioa etorkizunera begira: XXI. mendeko museoak]

Gako-hitzak: museologia kritikoa; kultura eskubideak; kultura jasangarritasuna; ondare komunitateak; paradigma aldaketa.

Laburpena

Museoek XXI. mendean jasandako eraldaketa sakona jorratzen du artikuluak, ikuspegi kritiko, sozial eta parte-hartzaile batetik. Eredu hierarkiko eta eurozentriko batetik eredu inklusibo, irisgarri, zeharkako eta komunitateekin erantzukidea den eredu batera igarotzeko prozesua nabarmentzen du. Museologiak kultura eskubideak, irisgarritasuna, aniztasuna eta jasangarritasuna barne har ditzan proposatzen da, 2030 Agendaren eta pertsonen kultura eskubideen ildotik. Erakundeen autodiagnostikoa egiteko, sektoreen artean lan egiteko eta batera sortzeko beharra azpimarratzen da, bai eta erronkei aurre egiteko ere, hala nola intersekzionalitateari, ondarearen esanahia aldatzeari eta sektorearen profesionalizazioari. Museoak espazio bizi, plural eta kritiko gisa birdefinitzen dira: memoria, ezagutza eta parte-hartzea artikulatzen dituzte, etikatik, zorroztasunetik eta gizarte garaikidearekiko konpromisotik

Estatistikak

67
##plugins.generic.usageStats.noStats##

Erreferentziak

Deliss, C. (2017). Comisariando vecindarios: Manifiesto del museo post-etnográfico. Revisiones, 7. https://doi.org/2173-0040

Fernández Fernández, J. (2023). Los medios experimentales facilitan la participación ciudadana cuando se aplican al patrimonio cultural. PH: Boletín del Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico, (109). https://doi.org/10.33349/2023.109.5382

Fernández Fernández, J. (2024). Educación patrimonial, digitalización y museos en la era del tecnofeudalismo: Un enfoque crítico. PH, (114). https://doi.org/10.33349/2025.114.5780.

Gómez Carrasco, C. J., Lago González, E., & Rebollo Fidalgo, M. (2024). Educación histórica y museos: Propuestas para el cumplimiento de derechos culturales. En C. J. Gómez Carrasco, E. Lago González, & M. Rebollo Fidalgo (Coords.), Educación histórica y museos: Actividades y situaciones de aprendizaje para el cumplimiento de derechos culturales (pp. 9-22). ISBN 978-84-10282-31-5.

Hernández Hernández, F. (2010). Los museos y la museología crítica. Síntesis.

Hernández Hernández, F. (2015). La museología: Entre la tradición y la posmodernidad. Complutum, 26 (2), 9-26. https://revistas.ucm.es/index.php/CMPL/article/view/50413

Krech, S. III. (1994). Museo de antropología. Museos, voces, representaciones. Revista de Antropología., 18(3), 3-8. https://doi.org/10.1234/abcde.

Lago González, E., Fiallega Lorenzo, S., Barreiro Abuín, C., Ferro, A., Abuín, F., Pernas, A., Rivada, A., González Padrón, A. M., & Marquez, J. I. (2011). Museo de Lugo: Programa institucional inclusivo de la Red Museística Provincial. ICOM CE Digital: Revista del Comité Español de ICOM, (2), 84-97. https://doi.org/10.15366/ICOMCE2011.2.084.

Latham, K. F., & Simmons, J. E. (2025). Foundations of museum studies: Evolving systems of knowledge (2.ª ed.). Bloomsbury Academic.

Lorente, J. P. (2022). Reflexiones sobre museología crítica, dentro y fuera de los museos. Ed. TREA. ISBN 978-84-18932-97-7

Lorente, J. P. (2024). Museology in Spain: From Museum Studies and Museology to Heritology. Journal of International Museum Education, 6, 107-115. https://doi.org/10.51637/jimu

Martín Larumbe, C. (2024). Para una ética patrimonial ciudadana. Patrimonio, 87, 1-15. https://doi.org/1578-5513

Martín Larumbe, C., & Peña León, R. (2020). Política cultural institucional como medio de transformación: La experiencia en la Comunidad Foral de Navarra. Espacio, tiempo y forma. Serie VII, Historia del arte, 8(Nueva época), 319-340. https://doi.org/1130-4715

Murawska‑Muthesius, K., & Piotrowski, P. (Eds.). (2016). From museum critique to the critical museum. Routledge.

Museo y territorio. (2011). Dossier temático: Museología crítica. Museo y territorio, 4. https://doi.org/1888-4393

Navajas Corral, O. (2020). Nueva museología y museología social: Una historia narrada desde la experiencia española. TREA.

Navajas Corral, O. (2024). Enfrentarse a la descolonización: Museología para la renta o museología para la democracia. PH: Boletín del Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico, 32(111), 103-104. https://doi.org/10.33349/2024.111.5494

Navajas Corral, O. (2024). Museo sin musas: Nuevas coordenadas para una museología posthumana en el siglo XXI. Midas: Museus e estudos interdisciplinares, 19. https://doi.org/10.4000/12ndg

Robbins, N., Thomas, S., Tuominen, M., & Wessman, A. (Eds.). (2025). Estudios sobre museos: De la teoría a la práctica. ICOFOM. https://icofom.mini.icom.museum/wp-content/uploads/sites/18/2026/01/Libro-Estudios-sobre-museos-de-la-teoria-a-la-practica-6.5.2025.pdf

Rodríguez Ortega, N. (2022). Lorente, Jesús Pedro: Reflexiones sobre museología crítica, dentro y fuera de los museos. Boletín de Arte, (43), 276-278. https://doi.org/10.24310/BoLArte.2022.vi43.15797

Santacana Mestre, J., & Hernández Cardona, F. X. (2011). Museología crítica. Graó. Hernández Hernández, F. (2023). Museos y patrimonios en el siglo XXI: Teorías y metodologías de acción. Complutum, 34 (Especial), 283-295. https://doi.org/10.5209/cmpl.85247

Argitaratuta
2026-05-22
Atala
NAFARROAKO MUSEOAK